«Μαϊμού» επιδόματα: Πώς λειτουργούσε η «φάμπρικα» στον ΟΠΕΚΑ

Σοβαρές παρατυπίες στη χορήγηση του επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερηλίκων αποκαλύπτει πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ), μετά από εκτεταμένο έλεγχο στον ΟΠΕΚΑ. Η έρευνα κάλυψε την περίοδο από τις 10 Ιανουαρίου 2020 έως και το τέλος του 2022 και κατέληξε ότι καταβλήθηκαν αχρεωστήτως ποσά που φτάνουν συνολικά τα 1.860.000 ευρώ.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο επίκεντρο βρίσκονται τουλάχιστον δύο υπάλληλοι, ενώ η υπόθεση άνοιξε έπειτα από πρωτοβουλία της διοίκησης του ΟΠΕΚΑ, η οποία ζήτησε τη συνδρομή της ΕΑΔ. Όπως διευκρινίζει το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, οι πρώτες ενδείξεις εντοπίστηκαν τον Νοέμβριο του 2023, όταν στο φυσικό αρχείο αιτήσεων βρέθηκαν εμβόλιμοι φάκελοι «εκτός σειράς» και πρωτοκόλλου, αλλά και χειρόγραφες αιτήσεις που δεν είχαν καταχωριστεί στο πληροφοριακό σύστημα.

Στις 13 Δεκεμβρίου 2023 δόθηκε εντολή για έκτακτο εσωτερικό έλεγχο από τη Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου του ΟΠΕΚΑ, ο οποίος επεκτάθηκε στο σύνολο της επίμαχης περιόδου. Από τα ευρήματα προέκυψαν σοβαρές αποκλίσεις από τις προβλεπόμενες διαδικασίες, με αιτήσεις χωρίς αριθμό πρωτοκόλλου, ελλιπή ή ανυπόγραφα δικαιολογητικά, αλλά και περιπτώσεις που δεν πληρούσαν τα νόμιμα κριτήρια χορήγησης της παροχής. Στη συνέχεια, σε συνεργασία με την ΕΑΔ, συντάχθηκε το τελικό πόρισμα και ο φάκελος διαβιβάστηκε στον αρμόδιο Εισαγγελέα Εφετών.

Ενέκριναν αιτήσεις χωρίς δικαιολογητικά

Στο πλαίσιο του ελέγχου, η ΕΑΔ «ξεσκόνισε» 372 φακέλους και διαπίστωσε ότι σε αρκετές περιπτώσεις εγκρίθηκαν αιτήσεις χωρίς πλήρη δικαιολογητικά ή με ελλιπή τεκμηρίωση, ενώ σε άλλες περιπτώσεις το επίδομα καταβλήθηκε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το δικαιούμενο. Μεταξύ των παραβάσεων που καταγράφονται περιλαμβάνονται η παράκαμψη της χρονολογικής σειράς υποβολής, η έγκριση αιτήσεων χωρίς την πλήρωση βασικών προϋποθέσεων (όπως τα ηλικιακά όρια) και η πρόωρη ενεργοποίηση πληρωμών.

Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να έπαιξε το γεγονός ότι εκείνη την περίοδο το συγκεκριμένο επίδομα ήταν από τα τελευταία που εντάχθηκαν στο ηλεκτρονικό μητρώο με αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις. Αυτό σήμαινε ότι η επαλήθευση προϋποθέσεων όπως η ηλικία, τα χρόνια διαμονής ή η ασφαλιστική κατάσταση δεν ελεγχόταν αυτόματα σε πραγματικό χρόνο, αλλά περνούσε σε μεγάλο βαθμό μέσα από χειροκίνητη επεξεργασία και υπηρεσιακές εγκρίσεις. Σύμφωνα με το πόρισμα, σε σειρά περιπτώσεων υπήρξαν και λάθη ή παρατυπίες στην ημερομηνία έναρξης καταβολής, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται δικαιούχοι που λάμβαναν χρήματα για μεγαλύτερο διάστημα από το νόμιμο.

Το συνολικό ποσό της ζημίας των 1,86 εκατ. ευρώ προέκυψε από επιμέρους κατηγορίες ελέγχου. Στον πρώτο δειγματοληπτικό έλεγχο (178 φάκελοι) εντοπίστηκε ζημία 723.480 ευρώ, στον δεύτερο (91 φάκελοι) ζημία 216.543 ευρώ, ενώ σε επανέλεγχο αποφάσεων του εσωτερικού ελέγχου (76 φάκελοι) το ποσό ανήλθε σε 895.554 ευρώ. Επιπλέον, σε 27 περιπτώσεις ασυμφωνίας ΑΜΚΑ μέσω ΗΔΙΚΑ καταγράφηκε ζημία 60.650 ευρώ.

Εμπλοκή και πρώην υπάλληλου

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς ο εσωτερικός έλεγχος του ΟΠΕΚΑ φέρεται να εντόπισε εμπλοκή πρώην υπαλλήλου ο οποίος φέρεται να παρακρατούσε φακέλους και επιχειρούσε παράτυπες εγκρίσεις ακόμη και μετά την απομάκρυνσή του/της από την υπηρεσία. Παράλληλα, καταγράφηκαν περιστατικά όπου, κατά τη θητεία στελεχών, επιτρεπόταν η είσοδος στην Κεντρική Υπηρεσία σε τρίτα πρόσωπα που δεν ήταν οι ίδιοι οι αιτούντες, τα οποία προσκόμιζαν αιτήσεις εκτός της τυπικής διαδικασίας.

Μετά το πόρισμα της ΕΑΔ, ο ΟΠΕΚΑ κινεί διαδικασίες για την αναζήτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, ενώ δρομολογήθηκε πειθαρχικός έλεγχος για τους εμπλεκόμενους υπαλλήλους. Το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας τονίζει ότι η υπόθεση διερευνάται πλήρως και ότι δεν υπάρχει ανοχή σε φαινόμενα παρατυπιών στη χορήγηση κοινωνικών παροχών, καθώς η διαφάνεια και η ορθή απόδοση των ενισχύσεων αποτελούν κρίσιμη υποχρέωση απέναντι στους πολίτες.